Trong thời gian gần đây, Sự Kiện Bảo Hiểm tiếp nhận liên tiếp các trường hợp có cùng bản chất: hợp đồng bảo hiểm bị thay đổi bên mua bằng chữ ký không do khách hàng xác lập, dẫn đến việc mất quyền kiểm soát và phát sinh rủi ro nghiêm trọng về quyền lợi.

Trường hợp thứ nhất là khách hàng nữ tham gia hợp đồng từ năm 2016, là người trực tiếp đóng phí cho chồng và con trong nhiều năm. Năm 2025, khách hàng được chẩn đoán ung thư vú giai đoạn cuối và điều trị tại nước ngoài. Trong thời gian này, hợp đồng bị thay đổi bên mua sang người chồng bằng một chữ ký không hợp lệ. Sau đó, quyền lợi bệnh hiểm nghèo trị giá 500 triệu đồng đã được giải quyết và chi trả cho người chồng. Chỉ đến khi không nhận được tiền, khách hàng mới phát hiện quyền lợi của mình đã bị chuyển dịch hoàn toàn.

Trường hợp thứ hai tại Hải Phòng cũng có diễn biến tương tự. Khách hàng tham gia hợp đồng từ năm 2016, là bên mua bảo hiểm cho chồng. Từ năm 2024, khách hàng sinh sống tại Canada và hoàn tất ly hôn vào năm 2025. Đến năm 2026, khi liên hệ để thay đổi người thụ hưởng, khách hàng mới phát hiện mình không còn là bên mua hợp đồng. Hồ sơ thể hiện việc chuyển đổi đã được thực hiện từ tháng 9/2025, trong khi khách hàng không có mặt tại Việt Nam. Qua rà soát, việc thay đổi này có dấu hiệu được thực hiện với sự hỗ trợ của tư vấn viên và phát sinh thêm hợp đồng mới liên quan. Người chịu thiệt trong toàn bộ quá trình là chính khách hàng – người đã đóng phí và duy trì hợp đồng trong suốt nhiều năm.

Điểm chung của cả hai trường hợp là quyền kiểm soát hợp đồng đã bị thay đổi khi khách hàng không hay biết. Khi doanh nghiệp bảo hiểm không kiểm soát chặt chẽ quy trình xác minh chữ ký và giao dịch thay đổi thông tin, toàn bộ quyền lợi có thể bị dịch chuyển sang chủ thể khác mà không có cảnh báo kịp thời.

Xét về mặt pháp lý, cần phân biệt rõ thời điểm giao kết hợp đồng để xác định luật áp dụng. Đối với các hợp đồng ký trước ngày 01/01/2023, áp dụng Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000. Theo quy định, khi bên mua bảo hiểm không còn quyền lợi có thể được bảo hiểm, hợp đồng có thể chấm dứt hiệu lực. Trong trường hợp ly hôn, nếu không thực hiện thay đổi bên mua, hợp đồng có nguy cơ không được chi trả khi phát sinh sự kiện bảo hiểm.

Đối với các hợp đồng ký từ ngày 01/01/2023 trở đi, áp dụng Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022. Quy định pháp luật chỉ yêu cầu tồn tại quyền lợi bảo hiểm tại thời điểm giao kết hợp đồng, không bắt buộc duy trì mối quan hệ sau đó. Tuy nhiên, theo quy định chuyển tiếp, các hợp đồng ký trước thời điểm này vẫn áp dụng theo luật cũ, trừ khi có thỏa thuận sửa đổi.

Từ góc độ xử lý thực tế, hướng giải quyết trong các trường hợp bị thay đổi thông tin hợp đồng cần được thực hiện theo trình tự rõ ràng. Trước hết, khách hàng cần yêu cầu doanh nghiệp bảo hiểm rà soát toàn bộ hồ sơ thay đổi, đặc biệt là các chứng từ liên quan đến việc chuyển đổi bên mua và xác minh lại chữ ký. Nếu không chứng minh được tính hợp lệ, doanh nghiệp bảo hiểm có trách nhiệm khôi phục lại tình trạng hợp đồng ban đầu và xem xét lại các giao dịch đã phát sinh.

Song song với đó, khách hàng có thể thực hiện giám định chữ ký thông qua cơ quan chuyên môn, đồng thời gửi đơn khiếu nại chính thức để yêu cầu giải quyết. Trong trường hợp có dấu hiệu giả mạo, việc tố giác đến cơ quan có thẩm quyền là cần thiết để làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan.

Đối với các quyền lợi đã bị chi trả sai đối tượng, cần được xem xét lại trên cơ sở kết quả xác minh và có phương án xử lý phù hợp nhằm đảm bảo quyền lợi được trả về đúng chủ thể hợp pháp.

Từ hai trường hợp trên, có thể thấy rằng rủi ro trong bảo hiểm không chỉ nằm ở điều khoản mà còn nằm ở việc quản lý hợp đồng. Khi phát sinh các thay đổi lớn như ly hôn hoặc thay đổi nơi cư trú, khách hàng cần chủ động rà soát và điều chỉnh thông tin kịp thời. Việc hiểu đúng quy định pháp luật và lựa chọn đúng hướng xử lý ngay từ đầu sẽ quyết định phần lớn kết quả cuối cùng.

Sự Kiện Bảo Hiểm tiếp tục đồng hành cùng khách hàng trong việc bảo vệ quyền lợi và làm rõ trách nhiệm trong các trường hợp tương tự.

Sự Kiện Bảo Hiểm – Claims Central. Trân trọng.